İkiz Gebelik ve İkiz Gebelik Olasılığını Arttıran Faktörler

İkiz Gebelik ve İkiz Gebelik Olasılığını Arttıran Faktörler
1 Mayıs 2017 tarihinde eklendi, 2.694 kez okundu.

İkiz Gebelik Nasıl Oluşur?

Bazı ane adaylarının bebek itekleri hale de ikiz bebek sahibi olmayı çok istediğinden, izlerle bası ikiz bebekler hakkında kısa ve öz bilgiler paylaşmak istiyorum. İkiz gebelikler, tek yumurta ya da çift yumurta ikizlikleri şeklinde oluyorlar. Doğal yollardan oluşan gebeliklerin %2’si ikiz olarak gerçekleşiyor ve bunların ise 2/3’ü çift yumurta ikizi iken, 1/3’ü tek yumurta ikizliği şeklinde oluyor.

Çoğul gebelikler

Çoğul ya da ikiz gebeliklerin sıklığı, yardımla üreme tekniklerinin kullanımının artmasına ve gebeliğin ertelenmesiyle birlikte anne olma yaşının ilerlemesine paralel olarak artmaktadır. Çoğul gebeliklerde anne vücudunda gebeliğe bağlı olarak ortaya çıkan normal fizyolojik değişiklikler daha abartılıdır ve hem anne hem de bebek açısından riskler daha fazladır.

Çoğul gebelikler nasıl oluşur ve sıklığı nedir?

İkiz gebelikler kabaca tek yumurta ve çift yumurta ikizleri olarak sınıflandırılır. Çift yumurta ikizleri iki ayrı yumurtanın döllenmesiyle oluşur ve bu tür ikizlerin ayrı amniyotik keseleri (bebeğin içinde yer aldığı sıvı dolu kese) ve ayrı plasentaları vardır. Tek yumurta ikizleri ise tek bir yumurtanın döllenme sonrasında bölünmesiyle oluşur ve bölünme zamanına göre farklı özellikler gösterir. Bölünme 0-3. günler arasında gerçekleşirse, her iki bebeğin amniyotik kesesi ve plasentası ayrı ayrı; 4-8. günler arasında olursa amniyotik keseleri ayrı, fakat plasentaları ortak; 9-12. günler arasında gerçekleşmesi halinde ise hem amniyotik keseleri hem de plasentaları ortak olur. On üçüncü günden sonra bölünme ise yapışık ikizlerle sonuçlanır. Tek yumurta ikizlerinin yaklaşık %30’u çift yumurta ikizlerinde olduğu gibi iki ayrı kese ve plasentaya sahipken, yaklaşık %70’inde ortak plasenta ve iki ayrı kese, %1’inde ise ortak plasenta ve amniyotik kese söz konusudur.

Üçüz gebeliklerde ise durum biraz daha karmaşıktır, Üç ayrı yumurtanın üç ayrı spermle döllenmesi sonucu oluşabileceği gibi, örneğin iki yumurtanın döllenmesi ve birinin bölünmesi sonucu da oluşabilir. Tek yumurta ikizlerinin sıklığı tüm dünyada benzer ve yaklaşık 1000 doğumda 4 oranında görülür. Çift yumurta ikizlerinin sıklığı ise ırk, anne yaşı, doğum sayısı ve doğurganlığı arttırıcı ilaçların kullanılıp kullanılmamasıyla ilişkili olarak değişkenlik gösterir. Örneğin, çift yumurta ikizlerinin sıklığı siyahlarda 10-40/1000, beyazlarda 7-10/1000, Asya’da ise yaklaşık 3/1000 civarındadır.

Tek yumurta ikizleri

Tek yumurta ikizliklerinde, tek bir sperm tarafından döllenen tek yumurta ile gelişen embriyo, genellikle döllenmeyi takip eden ilk iki hafta içerisinde kendisinin aynısından bir embriyo daha üretiyor. Böylece ortaya çıkan aynı özellikteki iki embriyo ile gebelik devem ediyor. Tek yumurta ikizlerinde oluşma zamanına göre, plasenta ve zarların farklı gelişimi ya da ortak kullanımı belirleniyor. Monozigot ikizler döllenmiş yumurtanın ikiye ayrılması ile oluşurlar. Bu bölünmenin gününe göre değişen özelliklerde ikiz gebelikler gelişecektir.

Gebelik izlemlerinde ikiz bebeklerin kaç amniyonu (amniyosite) ve kaç plasentasının (koryosite) olduğu son derece önemlidir. Tek yumurta ikizleri bölünme aşamalarına göre değişiklikler gösterirler:

  • Eğer bölünme döllenmeden sonra ilk 72 saat içinde olursa bu durumda iki bebek, iki amniyon zarı ve iki plasenta olur (diamniyotik, dikoriyonik). 
  • 4-8 günler arası gerçekleşen bölünmelerde iki bebek, iki amniyon ve tek plasenta olur (diamniyotik monokoriyonik), çünkü bu dönemde plasenta oluşmuştur. En çok görülen ikiz gebelik türü budur.
  • 8. gün olan bölünmeler iki bebek, tek bir amniyon ve tek bir plasenta meydana getirirler (monoamniyotik monokoriyonik). 
  • Bu dönemden sonra olan bölünmelerin sonucu ise “siyam ikizleri (veya yapışık ikizler)”  gelişir.

Çift Yumurta İkizleri

Çift yumurta ikizlerinde, iki ayrı yumurta hücresi iki ayrı sperm hücresi tarafından döllenerek, iki farklı embriyo gelişiyor. Dizigotik ikizler aynı adet döneminde birden fazla sayıda yumurta hücresinin atılması ve bunların birden fazla sperm ile döllenmesi sonucu oluşurlar. Bu ikizler, genetik olarak aslında benzer değillerdir. Sadece aralarında yaş farkı bulunmayan kardeşlerdir. Bu ikizlerin fiziksel görünümleri, kiloları ve hatta cinsiyetleri bile birbirinden farklı olabilmektedir. Dizigotik ikizlerin sadece %30’u farklı cinsiyettedir. Yani %70’i aynı cinsiyete sahiptir. Özellikle infertilite tedavileri ile yumurtalıkların uyarılması sonucunda oluşan gebeliklerin çoğu bu gruptadır.

Çoğul gebeliklerin tanısı nasıl konur?

Ultrasonun yaygın olarak kullanılmasından önce rahmin normalden daha büyük olması, bir kalp atışından daha fazla kalp atışının duyulması ile şüphelenilirken günümüzde çoğul gebeliklerin tanısı erken dönemde ultrasonografi ile konmaktadır. Ultrasonografi ile bebeklerin ayrı ayrı plasentalarının olup olmadığının değerlendirilmesi özellikle önem taşır. Bu şekilde, plasentanın paylaşılmasından kaynaklanan sorunlar (ikizden ikize transfüzyon) açısından riskli grup belirlenip uygun şekilde ve sıklıkta takip edilebilir. Ayrıca erken dönemde ikiz gebelik olarak değerlendirilen gebeliklerin bir bölümünde ikiz eşi kaybedilir ve tek canlı doğumla sonuçlanır

Çoğul gebelikle, birden çok gebeliğe hamile olan gebeleri tanımlanmaktadır. Çoğul gebelikler arasında en sık olarak ikiz gebelikler görülmektedir ve ikiz gebelikler doğal yollar ile oluşmuş her 85 gebeliğin 1’inde gerçekleşmektedir. (Bu oran teorikte üçüz gebeliklerde 85*85=7.225, dördüzlerde 85*85*85= 614.125’de bire denk gelmektedir)
İkizlerin tek yumurta veya çift yumurta olduklarını ayırt etmek için bazı ipuçları vardır:
Monokoriyonik ikizler yani tek bir plasentası olan ikizler her zaman tek yumurta ikizidir.
Cinsiyetleri farklı olan ikizler her zaman çift yumurta ikizidir.

İki plasentalı aynı cinsiyetli ikizlerin zigositesini anlamak için tetkik yapmak gerekir, çünkü iki plasentası olan ikizler her zaman çift yumurta değildir; bazen tek yumurta ikizi de olabilirler.

Bir ikiz bebeğin plasenta (koryonisite) ve amniyon keselerinin (amnionisite) durumunu ultrason ile değerlendirmek için en uygun dönem gebeliğin ilk 15 haftasıdır. Gebelik haftası ilerledikçe bu değerlendirme güçleşmektedir.

 

İkiz Gebelik Olasılığını Arttıran Faktörler

  • İnfertilite (kısırlık) tedavisi görme
  • Irk
  • Genetik yatkınlı (ailede ikiz olması veya önceden ikiz doğurmuş olma)
  • İleri anne yaşı
  • Önceden fazla doğum yapma
  • Hormonal denge

İkiz gebelikler için yukarıda sayılan risk faktörleri özellikle çift yumurta ikizleri için geçerlidir. Tek yumurta ikizleri hemen hemen tüm toplumlarda aynı sıklıkta görülür ve genetik yatkınlık özelliğini taşımaz.

Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git